Wizyta duszpasterska. Kolędowy savoir-vivre

Po Bożym Narodzeniu rozpoczyna się czas wizyt duszpasterskich w naszych domach, czyli tak zwanej kolędy. W Kościele Katolickim wizyta ta jest swego rodzaju wymogiem wg prawa kanonicznego: "Pragnąc dobrze wypełnić funkcję pasterza, proboszcz powinien starać się poznawać wiernych powierzonych jego pieczy. Winien zatem nawiedzać rodziny, uczestnicząc w troskach wiernych, zwłaszcza w niepokojach i smutku, oraz umacniając ich w Panu, jak również - jeśli w czymś nie domagają - roztropnie ich korygując." (por. kan. 529 §1 Kodeks Prawa Kanonicznego).

Jedni wyczekują wizyty księdza z radością, dla innych to przykry obowiązek, jeszcze inni twierdzą, że to tylko zbiórka pieniędzy lub strata czasu. Są i tacy, którzy boją się księdza jak ognia (swoją drogą, ciekawe dlaczego?) Nieprzypadkowo kolęda odbywa się po świętach Bożego Narodzenia, kiedy to wspominamy przyjście Boga na ziemię. Okres Bożego Narodzenia jest czasem pogłębienia więzów z Bogiem, z rodziną, jak również z parafią. Kolęda jest oficjalną wizytą duszpasterską, dlatego przyjęcie kapłana w naszych domach jest wyrazem naszej wiary i przywiązania do Kościoła i duszpasterzy.

Gdy kapłan przychodzi do nas z wizytą duszpasterską, czyli mówiąc inaczej, przychodzi do nas po kolędzie, musimy zdawać sobie sprawę ze złożoności wydarzenia, które ma tu miejsce. Jest to bowiem wydarzenie religijne i jest to wydarzenie towarzyskie. Jest to jednak w pierwszym rzędzie i przede wszystkim, i o tym należy wciąż pamiętać, wydarzenie religijne i to my musimy przygotować dla niego takie warunki, by mogło ono przebiegać w sposób właściwy: biały obrus, na którym znajdować się będą tylko: Pismo Święte, krucyfiks, woda święcona, kropidło. Specyfiką tego wydarzenia jest również to, że jest ono z założenia wydarzeniem, w którym bierze udział cała nasza rodzina (i tylko nasza rodzina) – wszystkie osoby zamieszkałe w tym mieszkaniu (czy domu). Naszym obowiązkiem jest zatem odpowiednie przygotowanie stołu i zgromadzenie przy nim w gotowości do wzięcia w nim udziału całej, bez wyjątku, rodziny. Nie powinniśmy też zapraszać nikogo w tym dniu, a jeśli były jakieś zapowiedziane wizyty odwołać je.

Można by jeszcze dodać, że jest to religijne wydarzenie uroczyste i musi temu odpowiadać wygląd naszego mieszkania i nasze stroje. Wizyta duszpasterska może być wydarzeniem towarzyskim w dwóch wymiarach. Zawsze jest wydarzeniem towarzyskim w tym sensie, że kapłan jest gościem w naszym domu i obowiązują wobec niego wszystkie te procedury, które obowiązują wobec każdego gościa. Trzeba pamiętać też i o tym, że jest to jednak gość wyjątkowy, można powiedzieć, honorowy. Trzeba zatem ubrać się wyjątkowo uroczyście i taki charakter nadać mieszkaniu.

Drzwi otwiera księdzu gospodarz. Prosi go, by się rozebrał (jeśli kapłan nie jest w samej sutannie) i pomaga mu w tej czynności oraz wiesza wierzchnie ubranie na wieszaku. Proponuje mu skorzystanie z toalety. Pyta się czy nie chce umyć rąk (trzeba wysprzątać łazienkę i przygotować dla gościa świeży ręcznik). Następnie gospodarz prosi gościa do salonu (do głównego pokoju), gdzie oczekuje go, stojąc, cała rodzina. Tam wita go gospodyni i następuje przywitanie z pozostałymi osobami w następującej kolejności: gospodarzem, ewentualnie, babcią, dziadkiem, następnie dziećmi. Rodzina powinna się zatem ustawić w odpowiedniej kolejności. Jeżeli kapłan nie zna kogoś z rodziny należy go przedstawić w trakcie powitania. Robi to gospodarz. Jeśli ksiądz nie zna nikogo z rodziny, nawet gospodarzy, bo jest np. w tej parafii od niedawna to przedstawia mu się gospodarz, a następnie przedstawia mu w trakcie powitania członków rodziny poczynając od swojej żony.

Gdy nastąpi powitanie gospodarz prosi księdza o to, by usiadł. Gdy ksiądz usiądzie siada również cała rodzina. Gospodarz rozpoczyna tzw. small talk czyli rozmowę o niczym. Kierunek tej rozmowie nada ksiądz przechodząc do kwestii religijnych i wypytując o sprawy rodzinne lub ucinając ją i proponując rozpoczęcie modlitwy. Wtedy wszyscy wstają. Po zakończeniu części religijnej gospodarz proponuje księdzu, aby usiadł i inicjuje rozmowę towarzyską (na bardziej poważne, ale ogólne tematy), a gospodyni proponuje coś do picia i do zjedzenia (jak każdemu zapowiedzianemu gościowi).

Ksiądz może kontynuować wątki związane wprost z celem swojej wizyty, albo podjąć rozmowę towarzyską. Może też stwierdzić, że musi udać się do następnej rodziny. Może też pozostać dłużej i wyrazić ochotę na napicie się np. herbaty czy spożycie posiłku. Nie powinniśmy tu w żaden sposób go "naciskać" czy "szantażować" - ("obrazimy się na księdza, jeśli ksiądz niczego u nas nie zje. Pół dnia przygotowywałam kolację specjalnie na tę okazję") oraz namawiać kilkakrotnie do dłuższego pozostania czy spożycia posiłku. Nie możemy jednak też sprawić na księdzu takiego wrażenia, że chcielibyśmy jak najszybciej się go pozbyć.

Jeśli ksiądz wyrazi ochotę na posiłek sadzamy go przy stole na miejscu honorowym, a zatem po prawej stronie gospodyni. Nie przedłużajmy posiłku. Podajmy go w ten sposób, by w każdej chwili można go było zakończyć. Nie częstujmy księdza alkoholem i nie namawiajmy go do jego spożycia. Gdy ksiądz zacznie się przygotowywać do opuszczenia naszego mieszkania pożegnajmy go w pokoju w takiej kolejności, w jakiej następowało powitanie. Do przedpokoju powinien go odprowadzić tylko gospodarz. To on pomoże mu się ubrać i otworzy przed nim drzwi. Witamy księdza i żegnamy oczywiście pozdrowieniem katolickim: "Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus", "Szczęść Boże" itp.

Oprac. na podstawie: Stanisław Krajski, "Savoir vivre w Kościele. Podręcznik dla świeckich"

P.S.

Przy okazji kolędy można złożyć ofiarę pieniężną. Musimy jednak pamietać, że to nie ona jest zasadniczym celem wizyty i nie może przesłaniać jej treści. I... - jeżeli już zdecydowaliśmy o tym, że ofiarę przy okazji wizyty duszpasterskiej złożymy, dołóżmy też starań, aby zarówno decyzja o tej ofierze jak i o jej wysokości nie wyszła poza próg naszego mieszkania, bo "kiedy dajesz jałmużnę, nie trąb przed sobą, jak obłudnicy to czynią w synagogach i na ulicach, aby ich ludzie chwalili." (por. Mt 6, 2).

Gdzie narodził się Jezus? Wszyscy wiemy - w Betlejem. Ale to było tak strasznie dawno, ponad 2000 lat temu. A co dzisiaj? Czy pozostało tylko  puste świętowanie tamtego faktu? - Nie! - Bo tuż za rogiem. Na następnym skrzyżowaniu. Tu, za tym progiem. Przed naszymi drzwiami. W pokoju obok. Między mną i tobą. Tu rodzi się Jezus. Każdego dnia. Na nowo... I tegoroczna wizyta duszpasterska, kolęda, może nam to dodatkowo pomóc zrozumieć. - Jeśli bedziemy tego oczywiście chcieli.